Làm gì khi bộ nguồn máy tính bị hư?

Bộ nguồn máy tính (PSU) là thiết bị cung cấp nguồn điện cho toàn bộ các linh kiện trong một chiếc máy tính. Vậy khi có vấn đề với bộ nguồn máy tính, bạn sẽ làm gì?

Mang đi bảo hành sửa chữa

Điều cần chia sẻ đầu tiên, là việc sửa chữa bộ cấp nguồn cực kỳ nguy hiểm, và không dành cho người ít kinh nghiệm. Chúng có thể làm cho bạn bị điện giật, nếu thao tác thiếu cẩn thận, hoặc không đảm bảo các biện pháp an toàn. Vì vậy, nếu còn hạn bảo hành, bạn hãy mang bộ cấp nguồn đi bảo hành. Chắc ăn hơn, bạn có thể mang nguyên cả thùng máy ra cửa hàng, để nhân viên kỹ thuật tháo lắp và sửa chữa giúp bạn.

Tự kiểm tra

Còn nếu như bạn là người thích máy mò và có chút kinh nghiệm về điện, điện tử, thì hãy thực hiện các bước kiểm tra bộ nguồn như sau:

Ngoài việc tắt máy, bạn còn phải rút dây cắm từ nguồn điện nhà ra khỏi bộ nguồn máy tính. Bạn cũng cần mang giày dép cách điện trước khi chạm vào bộ nguồn lúc sửa chữa.

Các thiết bị bên trong máy tính chỉ hoạt động ổn định khi được cấp đúng và đủ hiệu điện thế và cường độ dòng điện. Khi các chỉ số này bị sụt giảm, các thiết bị có thể ngừng hoạt động hoạt hư hỏng. Vì thế bạn cần quan tâm hiệu điện thế ở các đầu cắm trong bộ nguồn mình đang dùng xem có chênh lệch quá nhiều so với mức điện thế chuẩn (5Vsb, 3.3V, 5V, 12V) hay không. Thông thường, ở các bộ nguồn tốt có mức chênh hiệu điện thế ở các đầu cắm vào khoảng ±5% mức điện thế chuẩn. Ở các bộ nguồn kém chất lượng, mức dao động này sẽ lớn hơn do đó ảnh hưởng đến tuổi thọ của các thiết bị. Bạn có thể sử dụng các thiết bị đo chuyên dùng như LCD Power Supply Tester hay Volt kế thường, Volt kế điện tử để kiểm tra giá trị hiệu điện thế ở các đầu cắm.

Đồng hồ đo đa năng
Đồng hồ đo đa năng

Nếu chưa quen sử dụng đồng hồ đo đa năng, bạn hãy sử dụng bộ kiểm tra nguồn Power Supply Tester.

Với thiết bị này, bạn cắm đầu cấp nguồn bo mạch chủ 24 chân vào ngỏ cắm tương ứng trên thiết bị bạn sẽ nghe một tiếng “dudu” ngắn sau đó kiểm tra các đèn LED tại các vị trí +5V, +12V, +3.3V, -5V, -12V, +5VSB, PG bật hay tắt.

Tương tự, bạn cũng cắm lần lượt các đầu cấp nguồn khác vào hộp thiết bị để kiểm tra. Đối với đầu cấp nguồn 4 chân, 6 chân, 8 chân, cấp nguồn ổ đĩa mềm, cấp nguồn SATA bạn có thể kiểm tra được hiệu điện thế tương ứng là +12V và +5V, +12V, +12V và +5V, +12V +5V và +3.3V. Khi đầu cấp nguồn nào không đạt yêu cầu thiết bị sẽ phát ra âm báo dài.

Nếu đèn báo hiệu điện thế tương ứng với thông số này trên đầu cấp nguồn nhấp nháy, thì đã có vấn đề với đầu cắm ấy. Trường hợp đèn PG nhấp nháy thì bộ nguồn này có nguy cơ đã bị hỏng.

Khi cần mua bộ nguồn mới

Hãy chọn mua loại bộ cấp nguồn có công suất cao hơn nhu cầu hiện tại một ít. Như vậy bộ nguồn sẽ vẫn còn đủ sức hỗ trợ thêm một vài linh kiện mà bạn gắn thêm sau khi bạn đã mua. Ngoài ra, sau một thời gian sử dụng, công suất bộ nguồn cũng sẽ suy giảm, và phần công suất vượt trội khi chọn mua sẽ giúp hệ thống vẫn còn hoạt động ổn định thêm một thời gian dài.

Tuy nhiên, bạn sẽ cần phân biệt giữa hai tham số tỉ lệ giữa công suất thực và công suất danh định. Công suất danh định là giá trị được ghi trên hộp sản phẩm, và được quảng cáo cùng với sản phẩm, còn công suất thực chính là công suất mà bộ nguồn thực sự có thể cung cấp cho máy tính. Như vậy tỉ lệ giữa hai giá trị công suất này cho biết chất lượng của bộ nguồn mà bạn định mua. Bạn cần lưu ý rằng những bộ nguồn trôi nổi, kém chất lượng thì tỉ lệ này có thể chỉ vào khoảng 30-50%, trong khi các loại bộ nguồn cao cấp thì tỉ lệ này có thể đạt đến mức 85%.

Ngoài những vấn đề về công suất và hiệu suất hoạt động của bộ cấp nguồn sắp mua, bạn cũng nên chú ý thêm các tính năng mở rộng như chống quá tải hiệu điện thế, chống đoản mạch, giúp tăng tuổi thọ của bộ nguồn. Các bộ cấp nguồn có thiết kế đáp ứng được các tiêu chuẩn như Green Power hay Energy Star, sẽ hoạt động hiệu quả hơn và giảm tỉ lệ thất thoát điện năng.

Để tăng độ bền cho bộ nguồn máy tính, dù mới mua hay đã cũ, các thói quen sử dụng và bảo quản chúng cũng cực kỳ quan trọng.

Tránh tắt mở máy quá nhiều

Trường hợp bạn lại tiết kiệm đến mức thường xuyên tắt máy tính mỗi khi đi đâu đó một lúc, hãy suy nghĩ lại. Các thiết bị sẽ nguội xuống theo nhiệt độ trong phòng và khi bạn khởi động lại máy tính lại thì thiết bị sẽ bị nóng lên rất nhanh. Quá trình này lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ gây hiện tượng sốc nhiệt, khiến cho hệ thống bị lỗi và khiến tuổi thọ của máy tính bị giảm. Tốt nhất bạn chỉ nên tắt máy sau một ngày làm việc để cho các thiết bị có thời gian nghỉ ngơi. Bạn cũng cần lưu ý đến việc làm mát khi để máy hoạt động qua đêm vì hầu hết các văn phòng thường tắt hệ thống máy lạnh khi hết giờ. Ngoài ra, nếu bạn không sử dụng bộ lưu điện thì điện thế không ổn định cũng có thể gây hỏng máy. Vì thế tùy thuộc vào nhu cầu làm việc của bạn mà hãy chọn chế độ tắt mở máy một cách thích hợp.

Đừng quên giữ mát và sạch cho bộ nguồn

Bộ cấp nguồn là một trong những vị trí tỏa nhiệt cao làm ảnh hưởng đến nhiệt độ bên trong thùng máy lẫn cho bản thân nó. Vì thế, việc giữ cho bộ cấp nguồn được thoáng mát sẽ giúp hạ nhiệt cho toàn hệ thống máy tính và hoạt động ổn định của bộ cấp nguồn. Việc đầu tiên cần thực hiện là bạn hãy đặt phần đuôi thùng máy tính, nơi lắp đặt bộ cấp nguồn cách xa tường ít nhất 20cm để có vùng không khí lưu thông tốt. Tuyệt đối tránh việc để những vật tỏa nhiệt gần khu vực bộ cấp nguồn. Ngoài ra, bạn cũng cần làm sạch sẽ chiếc quạt làm mát nguồn. Tháo phần lưới bảo vệ quạt, rồi dùng cọ cứng làm sạch hết bụi bẩn trên cánh quạt và khu vực xung quanh. Bạn cũng đừng quên cho ít dầu máy may vào trục xoay để nó trơn tru hơn.