Bộ nguồn máy tính – dùng tiếp hay mua mới?

Khi nói về việc nâng cấp máy tính, người dùng thường nghĩ đến việc nâng cấp CPU, RAM, board mạch chủ, đĩa cứng hay card màn hình… mà ít ai nghĩ đến việc nâng cấp bộ cấp nguồn.

Nguồn máy tính

Đây thực sự là một sai lầm nghiêm trọng, vì việc nâng cấp phần cứng có thể sẽ dẫn đến việc tăng nhu cầu về công suất điện sử dụng, và bộ nguồn cũ sẽ không còn đáp ứng nổi.

Như vậy sẽ có hai vấn đề mà bạn cần quan tâm để biết mình nên dùng tiếp bộ nguồn cũ hay mua một bộ nguồn mới. Thứ nhất là bạn có đang gặp các vấn đề về bộ nguồn cũ hay không? Và thứ hai là bộ nguồn cũ có đủ sức đáp ứng cho toàn bộ hoạt động của các phần cứng đang và sẽ lắp đặt hay không?

Các lỗi thường gặp khi máy tính bị thiếu nguồn

Máy tính của bạn thường hay gặp trục trặc mà không rõ nguyên nhân. Bạn đã kiểm tra các vấn đề về phần cứng, phần mềm khác, đồng thời kiểm tra virus, nhưng lỗi vẫn xảy ra. Lỗi này xảy ra rõ nhất khi bạn vừa cài đặt lại hệ điều hành, nhưng máy tính vẫn không hoạt động ổn định. Bạn hãy thử tháo bớt các đầu cấp nguồn cho ổ đĩa CD/DVD, đĩa mềm, quạt làm mát phụ, kể cả các thiết bị ngoại vi gắn vào cổng USB. Nếu máy tính hoạt động tốt hơn sau khi giảm công suất tiêu thụ, thì vấn đề bộ nguồn thiếu công suất đã được xác định.

Trường hợp thứ hai, dễ dàng nhận ra hơn, là khi máy tính của bạn đang hoạt động rất tốt, và bạn vừa nâng cấp một vài phần cứng mới. Đó có thể là thêm vào máy tính một vài thanh RAM, thay thế ổ đọc CD cũ bằng đầu ghi DVD, hay thay chiếc card đồ họa cũ bằng một chiếc mới mạnh mẽ hơn. Sau khi khởi động lại máy tính, bạn sẽ thấy máy tính của bạn bắt đầu trở chứng do thiếu nguồn. Cũng với thao tác tháo bớt các phần cứng mới, hoặc lắp lại các phụ kiện cũ, lỗi hệ thống chập chờn biến mất. Dĩ nhiên là bạn cũng cần phân biệt lỗi này với các lỗi do thiếu tương thích của các phần cứng mới với hệ thống cũ, gây ra.

Nếu bạn không hề thay đổi hay nâng cấp phần cứng, nhưng máy tính của bạn bất ngờ không thể khởi động được. Hoặc việc khởi động máy tính là chập chờn, nghĩa là có những lúc bạn không thể kích hoạt nó, và phải chờ một lúc lâu mới có thể thực hiện được.

Một lỗi khác nữa là máy tính khởi động lại một cách bất ngờ và bạn cũng không nhận được một dấu hiệu lạ nào do hệ điều hành thông báo.

Đĩa cứng cũng là một thành phần mẫn cảm với việc thiếu công suất của bộ cấp nguồn. Ngoài việc hệ thống không nhận ra đĩa cứng trong quá trình khởi động, thì tiếng kêu rọt rẹt phát ra từ đĩa cứng cũng có thể có nguyên nhân từ việc thiếu nguồn này.

Một hư hỏng nhỏ dẫn đến việc bạn cần nâng cấp nguồn đó là khi chiếc quạt làm máy của bộ nguồn không còn hoạt động. Đừng cố gắng sử dụng bộ nguồn bị lỗi như thế dù là trong thời gian ngắn. Nó sẽ là nguyên nhân làm bộ nguồn bị quá nhiệt sau vài phút khởi động, và hiện tượng cháy nổ chắc chắn sẽ xảy ra. Nếu không thể thay thế chiếc quạt nguồn, việc mua bộ nguồn mới là một ý tưởng hoàn toàn đúng đắn và tiết kiệm, trong trường hợp này.

Kiểm tra công suất thực tế bộ nguồn hiện tại

Để kiểm tra công suất thực tế của bộ nguồn đang có, cách đơn giản nhất là tiến hành đo đạc các thông số tại các đầu cắm của nó. Một chiếc đồng hồ đo điện tử với màn hình LCD đơn sắc có thể đo được rất nhiều thông số khác nhau (giá tham khảo 300.000đ). Nhưng nhiệm vụ của bạn chỉ là xác định hiệu điện thế và cường độ dòng điện ở các đầu cắm của bộ cấp nguồn là đủ.

Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng bộ kiểm tra bộ nguồn mang tên Power Supply Tester (giá tham khảo 280.000đ). Bạn cắm các đầu cấp nguồn tương ứng vào các vị trí trên thiết bị đo. Đầu cấp nguồn nào không đạt yêu cầu về công suất hay hiệu điện thế, thiết bị sẽ phát ra âm thanh thông báo. Đặc biệt khi đèn PG trên thiết bị đo nhấp nháy, thì bộ nguồn đang đo có nguy cơ đã bị hỏng, và cần được thay thế.

Tính toán công suất bộ cấp nguồn sau khi nâng cấp phần cứng

Để xác định bộ nguồn hiện tại có đủ sức cung cấp năng lượng cho hệ thống hay không, bạn có thể sử dụng một số trang web tính công suất tiêu thụ của hệ thống như:

http://www.thermaltake.outervision.com

http://www.coolermaster.outervision.com

http://extreme.outervision.com/psucalculatorlite.jsp

Chọn lựa bộ cấp nguồn mới

Khi lựa chọn bộ nguồn bạn cần lưu ý những điểm sau: thương hiệu, công suất, hiệu suất, tính năng PFC, số đầu cắm, loại đầu cắm, chiều dài cáp. Hiện nay có khá nhiều thương hiệu nổi tiếng trong lĩnh vực sản xuất bộ nguồn máy tính như Acbel, Cooler Master, Thermaltake… với khá nhiều chủng loại nguồn từ bình dân cho đến cao cấp do đó bạn không nên lựa những bộ nguồn không tên tuổi của Trung Quốc vì có khả năng bạn sẽ phải chuốc lấy hậu quả về sau. Sau khi tính toán công suất tiêu thụ của hệ thống xong bạn có thể lựa bộ nguồn có công suất thật tương đương hoặc cao hơn tính toán từ 10 đến 20% là tốt nhất. Các bộ nguồn hiện nay đa số đều có hiệu suất trên 80% cùng các chứng nhận 80 PLUS, 80 PLUS BRONZE, 80 PLUS SILVER, 80 PLUS GOLD…

Chứng nhận

Mức tải

Mức điện thế 115V

Mức điện thế 230V

10%

20%

50%

100%

10%

20%

50%

100%

80PLUS

80%

80%

80%

80PLUS Bronze

82%

85%

82%

81%

85%

81%

80PLUS Silver

85%

88%

85%

85%

89%

85%

80PLUS Gold

87%

90%

87%

88%

92%

88%

80PLUS Platinum

90%

92%

89%

90%

94%

91%

80PLUS Titanium

90%

94%

96%

91%

Tính năng điều chỉnh hệ số công suất – PFC (Power Factor Correction) có hai loại Passive hoặc Active, giúp giảm thất thoát điện năng đồng thời tạo dòng điện vào ổn định cho bộ nguồn hoạt động. Một điều mà bạn cần quan tâm nữa đó là số đầu cắm cấp nguồn cho các thiết bị. Càng có nhiều đầu cắm bạn sẽ dễ dàng nâng cấp về sau. Có nhiều đầu cắm nhưng loại đầu cắm phải đa dạng và chiều dài cáp phải đủ để có thể đi dây và dấu dây dễ dàng.